بازی های آموزشی دبستانی

تعریف بازی

هر نوع ورزش یا فعالیتی که توسط کودکان به منظور تفریح و تفنن انجام گیرد، بازی نامیده میشود.

مربیان ورزشی از بازی تلقی جامعتری دارند. آنها معتقدند که «بازی، عبارت است از آن نوع فعالیتی که با میل و اختیار در اوقات فراغت انجام میشود.»

برخلاف نظریات گذشتگان که بازی را تنها وسیلهای برای صرف انرژی مازاد بدن میدانستند، کودکان به هنگام بازی بخشی از نیروی فکری و بدنی خود را به کار میگیرند و بازی را بخشی از زندگی عادی خویش به حساب میآورند، ولی نباید فراموش کرد که در این نوع فعالیتها کودک به هیچ وجه خود را مجبور به انجام آن احساس نمیکند و از آن لذت میبرد.

در فرهنگنامه «و بستر» بازی به صورتهای ذیل تعریف شده است:

الف) حرکت، جنبش و فعالیت به مثابه حرکت عضلات.

ب) آزادی یا محدودهای برای حرکت یا جنبش.

ج) فعالیت یا تمرین برای سرگرمی، تفریح یا ورزش.

فواید بازی

بازی فواید بسیار دارد که میتوان آنها را به اختصار در سه بخش بیان کرد.

۱) جسمانی

۲) عقلانی

۳) اجتماعی و عاطفی

فعالیتهای دستهجمعی در بازیها به کودکان کمک میکند تا به بیان احساسات و مکنونات قلبی که از روح لطیف و بیآلایش آنها سرچشمه میگیرد، بپردازند. هیجانات، کمبودها و ترسهای خود را از دل بیرون بریزند و به فراموشی بسپارند. کودکی که به هنگام بازی قایمباشک، برای یافتن دیگران حتی به بیغولههای تاریک سر میکشد و در مکانها و زیر سقفهای متروکه تنها به جستجو میپردازد در واقع به طور غیرمستقیم ترسهای موهومه کودکانه را از تاریکی و تنهایی، از وجود خود دور میسازد. کودکان قادر نیستند که آنچه را احساس میکنند به طور روشن و واضح بیان کنند. ترتیب دادن بازیهای نمایشی و همچنین استفاده کودکان از ابزار و وسایل بازیهای فردی در بیان احساسات و افزایش خزانه لغات و مفاهیم کلمات آنها را کمک خواهد کرد.پژوهشهای روانشناسی و تعلیم و تربیتی نشان میدهد که آغاز رشد آفرینندگی و ایجادگری در کودکان در سنین آمادگی پیش از دبستان است. در این سن، فعالیت کودک نسبت به دوران خردسالیش، تغییر مییابد و روابط جدیدی میان تفکر و عمل وی پدید میگردد.

بازی، عمدهترین شکل فعالیت کودک و مناسبترین آن برای بروز و رشد استعداد ایجادگری او به شمار میرود. بازی در کودک تحول ایجاد میکند.

بازی نقش بزرگی در زندگی و رشد کودک دارد. ضمن بازی بسیاری از خصوصیات مثبت آنان پرورش مییابد. اخذ نتایج تربیتی مطلوب از بازی به میزان زیادی وابسته به کاردانی مربی و آموزگار، آشنایی او با حیات و خصوصیات سنی و خود ویژگیهای خردسالان، رهبری صحیح و مطابق با اسلوب بازیهای گوناگونست.

تأمین خوشبختی کودکان، وظیفهای مقدس و شریف برای انجام این وظیفه است. برای این کار باید قبل از هرچیز در دبستانها، همه گونه شرایط رشد و پرورش کودک فراهم شود، باید کودکان را گرامی داشت، به آنها توجه کامل کرد، عاقلانه و ماهرانه در تعلیم و تربیتشان کوشید.لذا در راستای تقویت مهارت خواندن و رفع اختلالات یادگیری دانشآموزان بازیهای آموزشی برای پایههای اول، دوم و سوم دبستان پیشنهاد میشود.

پایه اول طریقه گروهبندی

بازی با توپ

ابتدا افراد به صورت حلقهای میایستند و با روشهای مختلف گروهبندی میشوند مانند روش زیر:

افراد با توجه به نام خانوادگی خود با اولین حرف آن یک اسم برای خود انتخاب کرده و با صدا کردن آن اسم باید توپ را به طرف آن پرتاب کنند. مثلاً در دور اول اسم میوه و در دور دوم اسم حیوان و... در هر دوره افراد با توجه به تعداد گروهها بیرون آمده و تشکیل گروه میدهند.

بازی

- ابتدا افراد پشت به پشت هم روی صندلی مینشینند.

- به افراد بدون آنکه پشت سری آن متوجه شود اشیاء مختلف را داده مانند (عدد، ستاره، دکمه، حیوان،....)

- هر یک از افراد به نوبت اشیا یا ابزاری که در دست دارد برای پشت سری خود توصیف میکند به صورت مشاهده و نه استنباطی، طرف دیگر شکل آن را به طوری که میشنود روی کاغذ ترسیم کرده و به عکس. مثلاً شکل دکمه. دایرهای است که روی آن برجستگی دارد و در زیر آن سوراخی کوچک دارد و برای پوشش به کار میرود.

- در پایان کار، افراد شکلهای کشیده شده و اشیا را به هم نشان میدهند.

- افراد به هم توضیح میدهند که اگر به گونهای دیگر توضیح میداد، شاید متوجه آن میشد،

نتیجهگیری از این بازی

دقت نظر، همکاری گروهی دو نفره، تفکر، تقویت مهارت دست برای نقاشی کردن، اعتماد به نفس، شهامت گفتن، تجسم خیالی

- افراد در گروههای خود نشسته و درباره اشیا با هم صحبت کرده و جنس آنها را مشخص میکنند. مثلاً کدام یک نرم و کدام زبر و کدام یک از آنها جذب آهن ربا میشوند و...

کار عملی

۱) مرحله (۱)

- ابتدا دو ورقه سفید را به دو قسمت مساوی تقسیم میکنیم.

- روی یکی از ورقهها تصاویر جانوران یا اشیا را میکشیم و روی یکی دیگر حروف الفبا یا اعدادی را مینویسیم و به تعداد گروهها تکثیر میکنیم.

نکته: اگر از حروف الفبا استفاده میکنیم باید حروفی را انتخاب کنیم که در آن حیوان یا شی به کار رفته باشد. مثلاً (د: سبد)

- به هر گروه یک برگه از تصویرها ویک برگه از اعداد یا حروف الفبا را می دهیم.

- در ابتدا افراد باید این برگهها را قیچی کرده و به صورت کارت دربیاورند.

- افراد باید فکر بکنند که کدام یک از این اعداد یا حروف مربوط به تصاویر است و طوری آنها را ارتباط بدهند که درآخر هیچ حرف وهیچ تصویر اضافی نیاید.

- هر تصویری باید یک حرف یا عدد را داشته باشد و به صورت زوج دو تا دو تا باشند.

- تصاویر و حروف یا اعداد را به صورت پشت به پشت به هم میچسبانند به طوری که مثلاً تصویر سبد در یک طرف کارت باشد و حرف (ب) در پشت آن در طرف دیگر باشد.

۲) مرحله (۲)

- کارتها را روی هم گذاشته به صورتی که تصویرها رو باشد و اعداد یا حروف در زیر باشد.

- هر یک از افراد گروه به ترتیب باید یکی از کارتها را بردارد به طوری که عدد یا حرف زیرآن را نه خود فرد و نه دیگر اعضای گروه ببینند.

- آن فرد باید حدس بزند که در زیر این تصویر چه عدد یا حرفی میتواند باشد اگر حدس آن درست بود کارت را برای خود نگه میدارد و اگر اشتباه بود کارت را در زیر کارتهای دیگر میگذارد.

- بعد از دور اول در دور دوم این کار تکرار میشود و اگر در دور بعد (دور دوم) فردی نتوانست درست حدس بزند، دیگر اعضای گروه میتوانند به او کمک کنند یا خود فرد انتخاب کند که چه کسی از گروه به او کمک کند.

- در پایان مرحله ۲ هیچ کارتی روی میز نمیماند و هر یک از اعضای گروه ۱ تا ۳ کارت دارند.

در راستای تقویت مهارت خواندن و رفع اختلالات یادگیری دانشآموزان پایه دوم بازیهای آموزشی زیر پیشنهاد میشود:

ـ طریقه گروهبندی بازی با توپ

ابتدا افراد به صورت حلقهای می ایستند و برای خود اعداد زوج یا اعداد فرد را انتخاب می کنند و باگفتن عدد مورد نظر توپ را پرتاب کرده و با توجه به تعداد گروهها افراد بیرون آمده و تشکیل گروه میدهند.

برای سهولت کار بهتر آن است که افراد کلمات رانوشته و به گردن خود آویزان کنند. این بازی را میتوان با جمع اعداد ریاضی نیز انجام داد. مثلاً توپ دست عدد ۸ است و مربی عدد ۱۵ را میگوید عدد ۸ باید توپ را به عدد ۷ پرتاب کند.

- برای سهولت کار بهتر آن است که افراد اعداد رانوشته و از گردن خود آویزان کنند.

بازی

- ابتدا دو روزنامه دیواری تهیه کرده که در یکی از آنها محیط آلوده کشیده شده باشد و در دیگری محیط سرسبز رسم شده باشد.

- هر یک از افراد یک جانور در محیط آلوده مثل موش و یک جانور درمحیط سرسبز مثل مرغابی تهیه کند.

- پشت و رو کردن روزنامهها و زدن آنها روی دیوار بدون اینکه کسی از افراد متوجه بشود.

- افراد هر گروه بدون اطلاع از شکل روزنامهها باید حیوانات را به دو دسته تقسیم و در زیر روزنامهها بزنند

- برگرداندن روزنامهها بعد از آنکه افراد گروه حیوانات خود را در زیر هر روزنامه زدند.

- قرار دادن و اصلاح کردن حیواناتی که به طور اشتباه قرارداده بودند در زیر روزنامهها.

- گذاشتن حیوانات توسط سرگروههای هر یک از گروهها در جای مناسب و محل زندگی خود حیوانات.

- نتیجهگیری کردن در گروهها از انجام این فعالیت وتهیه گزارش از کار خود و دلیل آوردن و مطرح کردن سوالاتی از قبیل اینکه چرا سگ یا گربه در محیط آلوده زندگی میکند و پاسخ دادن به اینگونه سؤالات توسط گروههای دیگر

- در پایان افراد گروه احساس خود را نسبت به انجام این فعالیت بیان بکنند.

در راستای تقویت مهارت خواندن و رفع اختلالات یادگیری دانشآموزان پایه سوم، بازیهای آموزشی زیر پیشنهاد میشود:

پایه سوم

طریقه گروهبندی

ابتدا افراد به صورت حلقهای میایستند و به ترتیب میشمارند ۱... ۲... ۳... ۴ وقتی به شماره ۵ رسیدند آن فرد باید اسم یک حیوان دوزیست را نام ببرد، همینطور وقتی به عدد ۱۰... ۱۵... ۲۰ و... رسیدند تا پایان و در آخر تمام کسانی که نام یک حیوان دوزیست را مثال زدند، بیرون بیایند و تشکیل گروه دهند.

ـ دور اول: پستانداران

ـ دور دوم: پرندگان

ـ دور سوم: خزندگان

ـ دور چهارم: دوزیستان

ـ دور پنجم: ماهیها

کاربرد

این بازی را میتوان در انشانویسی نیز انجام داد که افراد کلماتی را به دلخواه بگویند و بعد از تشکیل گروه افراد کلمات خود را کنار هم گذاشته و جمله با مطلبی را بیان کنند.

۱) بازی(۱)

ابتدا افراد را به ۵ گروه تقسیم کرده و آنها را به پشت و به صورت حلقهای قرار میدهیم.

ـ گردنبند حیوانات را که در ۵ گروه دوزیستان، پرندگان، خزندگان، پستانداران، ماهیها از قبل آماده کردهایم بدون اینکه افراد ببینند به گردن آنها از پشت آویزان میکنیم.

ـ بهتر آن است که به صورت پراکنده حیوانات مختلف را به افراد بدهیم.

ـ افراد باید با اشاره و بدون گفتن کوچکترین سخنی یکدیگر را راهنمایی کرده تا از حیوانی که در پشت گردن آن آویزان است، مطلع شود و هم گروهی خود را پیدا بکند.

ـ بعد از تشکیل گروهها افراد هر گروه باید درباره جانداری که در دست دارند بحث کنند، مثل این که این جاندار در کجا زندگی میکند، پوشش بدن آن از چیست و...

ـ هرگروه حیوانات خود را روی تکه مقوایی چسبانده و زیر هر حیوان توضیحات لازم را مینویسد.

ـ در پایان کار، سرگروه هر گروه درباره حیوانات توضیح میدهد و بقیه گروهها میتوانند سوالات خود را مطرح بکنند.

مثلاً اینکه چرا خفاش و نهنگ که به ظاهر پرنده و ماهی به نظر میرسند، جزء دسته پستانداران هستند.

۲) بازی(۲)

ـ ابتدا افراد را گروهبندی میکنیم و به هر یک از اعضای گروه یک تکه کاغذ میدهیم.

/ 0 نظر / 13 بازدید